The Buddhavamsa: The Ratnacankamanakanda

Accessed at:

Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.

Brahmā ca lokādhipatī sahampatī,
Katañjalī anadhivaraṁ ayācatha;
“Santīdha sattāpparajakkhajātikā,
Desehi dhammaṁ anukampimaṁ pajaṁ”.

Brahma and the Lokadikpala Sahampati,
Having given anjali, asked of the Anadhivara:
“Here and there are beings with little dirt in their eyes,

Sampannavijjācaraṇassa tādino,Jutindharassantimadehadhārino;Tathāgatassappaṭipuggalassa,Uppajji kāruññatā sabbasatte.

“Na hete jānanti sadevamānusā,Buddho ayaṁ kīdisako naruttamo;Iddhibalaṁ paññābalañca kīdisaṁ,Buddhabalaṁ lokahitassa kīdisaṁ.

Na hete jānanti sadevamānusā,Buddho ayaṁ edisako naruttamo;Iddhibalaṁ paññābalañca edisaṁ,Buddhabalaṁ lokahitassa edisaṁ.

Handāhaṁ dassayissāmi,buddhabalamanuttaraṁ;Caṅkamaṁ māpayissāmi,nabhe ratanamaṇḍitaṁ”.

Bhummā mahārājikā tāvatiṁsā,Yāmā ca devā tusitā ca nimmitā;Paranimmitā yepi ca brahmakāyikā,Ānanditā vipulamakaṁsu ghosaṁ.

Obhāsitā ca pathavī sadevakā,Puthū ca lokantarikā asaṁvutā;Tamo ca tibbo vihato tadā ahu,Disvāna accherakaṁ pāṭihīraṁ.

Sadevagandhabbamanussarakkhase,Ābhā uḷārā vipulā ajāyatha;Imasmiṁ loke parasmiñcobhayasmiṁ,Adho ca uddhaṁ tiriyañca vitthataṁ.

Sattuttamo anadhivaro vināyako,Satthā ahū devamanussapūjito;Mahānubhāvo satapuññalakkhaṇo,Dassesi accherakaṁ pāṭihīraṁ.

So yācito devavarena cakkhumā,Atthaṁ samekkhitvā tadā naruttamo;Caṅkamaṁ māpayi lokanāyako,Suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.

Iddhī ca ādesanānusāsanī,Tipāṭihīre bhagavā vasī ahu;Caṅkamaṁ māpayi lokanāyako,Suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.

Dasasahassīlokadhātuyā,Sinerupabbatuttame;Thambheva dassesi paṭipāṭiyā,Caṅkame ratanāmaye.

Dasasahassī atikkamma,caṅkamaṁ māpayī jino;Sabbasoṇṇamayā passe,caṅkame ratanāmaye.

Tulāsaṅghāṭānuvaggā,sovaṇṇaphalakatthatā;Vedikā sabbasovaṇṇā,dubhato passesu nimmitā.

Maṇimuttāvālikākiṇṇā,nimmito ratanāmayo;Obhāseti disā sabbā,sataraṁsīva uggato.

Tasmiṁ caṅkamane dhīro,dvattiṁsavaralakkhaṇo;Virocamāno sambuddho,caṅkame caṅkamī jino.

Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ,padumaṁ pārichattakaṁ;Caṅkamane okiranti,sabbe devā samāgatā.

Passanti taṁ devasaṅghā,dasasahassī pamoditā;Namassamānā nipatanti,tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

Tāvatiṁsā ca yāmā ca,tusitā cāpi devatā;Nimmānaratino devā,ye devā vasavattino;Udaggacittā sumanā,passanti lokanāyakaṁ.

Sadevagandhabbamanussarakkhasā,Nāgā supaṇṇā atha vāpi kinnarā;Passanti taṁ lokahitānukampakaṁ,Nabheva accuggatacandamaṇḍalaṁ.

Ābhassarā subhakiṇhā,Vehapphalā akaniṭṭhā ca devatā;Susuddhasukkavatthavasanā,Tiṭṭhanti pañjalīkatā.

Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ,Mandāravaṁ candanacuṇṇamissitaṁ;Bhamenti celāni ca ambare tadā,“Aho jino lokahitānukampako.

Tuvaṁ satthā ca ketū ca,dhajo yūpo ca pāṇinaṁ;Parāyaṇo patiṭṭhā ca,dīpo ca dvipaduttamo”.

Dasasahassīlokadhātuyā,Devatāyo mahiddhikā;Parivāretvā namassanti,Tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

Devatā devakaññā ca,pasannā tuṭṭhamānasā;Pañcavaṇṇikapupphehi,pūjayanti narāsabhaṁ.

Passanti taṁ devasaṅghā,pasannā tuṭṭhamānasā;Pañcavaṇṇikapupphehi,pūjayanti narāsabhaṁ.

“Aho acchariyaṁ loke,abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;Na medisaṁ bhūtapubbaṁ,accheraṁ lomahaṁsanaṁ”.

Sakasakamhi bhavane,nisīditvāna devatā;Hasanti tā mahāhasitaṁ,disvānaccherakaṁ nabhe.

Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā,tiṇapanthanivāsino;Katañjalī namassanti,tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.

Yepi dīghāyukā nāgā,puññavanto mahiddhikā;Pamoditā namassanti,pūjayanti naruttamaṁ.

Saṅgītiyo pavattenti,ambare anilañjase;Cammanaddhāni vādenti,disvānaccherakaṁ nabhe.

Saṅkhā ca paṇavā ceva,athopi ḍiṇḍimā bahū;Antalikkhasmiṁ vajjanti,disvānaccherakaṁ nabhe.

“Abbhuto vata no ajja,uppajji lomahaṁsano;Dhuvamatthasiddhiṁ labhāma,khaṇo no paṭipādito”.

Buddhoti tesaṁ sutvāna,pīti uppajji tāvade;Buddho buddhoti kathayantā,tiṭṭhanti pañjalīkatā.

Hiṅkārā sādhukārā ca,ukkuṭṭhi sampahaṁsanaṁ;Pajā ca vividhā gagane,vattenti pañjalīkatā.

Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca,Bhujāni pothenti ca naccayanti ca;Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ,Mandāravaṁ candanacuṇṇamissitaṁ.

“Yathā tuyhaṁ mahāvīra,pādesu cakkalakkhaṇaṁ;Dhajavajirapaṭākā,vaḍḍhamānaṅkusācitaṁ.

Rūpe sīle samādhimhi,paññāya ca asādiso;Vimuttiyā asamasamo,dhammacakkappavattane.

Dasanāgabalaṁ kāye,tuyhaṁ pākatikaṁ balaṁ;Iddhibalena asamo,dhammacakkappavattane.

Evaṁ sabbaguṇūpetaṁ,sabbaṅgasamupāgataṁ;Mahāmuniṁ kāruṇikaṁ,lokanāthaṁ namassatha.

Abhivādanaṁ thomanañca,vandanañca pasaṁsanaṁ;Namassanañca pūjañca,sabbaṁ arahasī tuvaṁ.

Ye keci loke vandaneyyā,vandanaṁ arahanti ye;Sabbaseṭṭho mahāvīra,sadiso te na vijjati.

Sāriputto mahāpañño,samādhijjhānakovido;Gijjhakūṭe ṭhitoyeva,passati lokanāyakaṁ.

Suphullaṁ sālarājaṁva,candaṁva gagane yathā;Majjhanhikeva sūriyaṁ,olokesi narāsabhaṁ.

Jalantaṁ dīparukkhaṁva,Taruṇasūriyaṁva uggataṁ;Byāmappabhānurañjitaṁ,Dhīraṁ passati lokanāyakaṁ.

Pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ,katakiccāna tādinaṁ;Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ,khaṇena sannipātayi.

Lokappasādanaṁ nāma,pāṭihīraṁ nidassayi;Amhepi tattha gantvāna,vandissāma mayaṁ jinaṁ.

Etha sabbe gamissāma,pucchissāma mayaṁ jinaṁ;Kaṅkhaṁ vinodayissāma,passitvā lokanāyakaṁ”.

Sādhūti te paṭissutvā,nipakā saṁvutindriyā;Pattacīvaramādāya,taramānā upāgamuṁ.

Khīṇāsavehi vimalehi,dantehi uttame dame;Sāriputto mahāpañño,iddhiyā upasaṅkami.

Tehi bhikkhūhi parivuto,sāriputto mahāgaṇī;Laḷanto devova gagane,iddhiyā upasaṅkami.

Ukkāsitañca khipitaṁ,ajjhupekkhiya subbatā;Sagāravā sappatissā,sambuddhaṁ upasaṅkamuṁ.

Upasaṅkamitvā passanti,sayambhuṁ lokanāyakaṁ;Nabhe accuggataṁ dhīraṁ,candaṁva gagane yathā.

Jalantaṁ dīparukkhaṁva,vijjuṁva gagane yathā;Majjhanhikeva sūriyaṁ,passanti lokanāyakaṁ.

Pañcabhikkhusatā sabbe,passanti lokanāyakaṁ;Rahadamiva vippasannaṁ,suphullaṁ padumaṁ yathā.

Añjaliṁ paggahetvāna,tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā;Namassamānā nipatanti,satthuno cakkalakkhaṇe.

Sāriputto mahāpañño,koraṇḍasamasādiso;Samādhijjhānakusalo,vandate lokanāyakaṁ.

Gajjitā kālameghova,nīluppalasamasādiso;Iddhibalena asamo,moggallāno mahiddhiko.

Mahākassapopi ca thero,uttattakanakasannibho;Dhutaguṇe agganikkhitto,thomito satthuvaṇṇito.

Dibbacakkhūnaṁ yo aggo,anuruddho mahāgaṇī;Ñātiseṭṭho bhagavato,avidūreva tiṭṭhati.

Āpattianāpattiyā,satekicchāya kovido;Vinaye agganikkhitto,upāli satthuvaṇṇito.

Sukhumanipuṇatthapaṭividdho,Kathikānaṁ pavaro gaṇī;Isi mantāniyā putto,Puṇṇo nāmāti vissuto.

Etesaṁ cittamaññāya,opammakusalo muni;Kaṅkhacchedo mahāvīro,kathesi attano guṇaṁ.

“Cattāro te asaṅkheyyā,koṭi yesaṁ na nāyati;Sattakāyo ca ākāso,cakkavāḷā canantakā;Buddhañāṇaṁ appameyyaṁ,na sakkā ete vijānituṁ.

Kimetaṁ acchariyaṁ loke,yaṁ me iddhivikubbanaṁ;Aññe bahū acchariyā,abbhutā lomahaṁsanā.

Yadāhaṁ tusite kāye,santusito nāmahaṁ tadā;Dasasahassī samāgamma,yācanti pañjalī mamaṁ.

‘Kālo kho te mahāvīra,uppajja mātukucchiyaṁ;Sadevakaṁ tārayanto,bujjhassu amataṁ padaṁ’.

Tusitā kāyā cavitvāna,yadā okkami kucchiyaṁ;Dasasahassīlokadhātu,kampittha dharaṇī tadā.

Yadāhaṁ mātukucchito,sampajānova nikkhamiṁ;Sādhukāraṁ pavattenti,dasasahassī pakampatha.

Okkantiṁ me samo natthi,jātito abhinikkhame;Sambodhiyaṁ ahaṁ seṭṭho,dhammacakkappavattane.

Aho acchariyaṁ loke,buddhānaṁ guṇamahantatā;Dasasahassīlokadhātu,chappakāraṁ pakampatha;Obhāso ca mahā āsi,accheraṁ lomahaṁsanaṁ”.

Bhagavā tamhi samaye,lokajeṭṭho narāsabho;Sadevakaṁ dassayanto,iddhiyā caṅkamī jino.

Caṅkame caṅkamantova,kathesi lokanāyako;Antarā na nivatteti,catuhatthe caṅkame yathā.

Sāriputto mahāpañño,samādhijjhānakovido;Paññāya pāramippatto,pucchati lokanāyakaṁ.

“Kīdiso te mahāvīra,abhinīhāro naruttama;Kamhi kāle tayā dhīra,patthitā bodhimuttamā.

Dānaṁ sīlañca nekkhammaṁ,paññāvīriyañca kīdisaṁ;Khantisaccamadhiṭṭhānaṁ,mettupekkhā ca kīdisā.

Dasa pāramī tayā dhīra,kīdisī lokanāyaka;Kathaṁ upapāramī puṇṇā,paramatthapāramī kathaṁ”.

Tassa puṭṭho viyākāsi,karavīkamadhuragiro;Nibbāpayanto hadayaṁ,hāsayanto sadevakaṁ.

Atītabuddhānaṁ jinānaṁ desitaṁ,Nikīlitaṁ buddhaparamparāgataṁ;Pubbenivāsānugatāya buddhiyā,Pakāsayī lokahitaṁ sadevake.

“Pītipāmojjajananaṁ,sokasallavinodanaṁ;Sabbasampattipaṭilābhaṁ,cittīkatvā suṇātha me.

Madanimmadanaṁ sokanudaṁ,Saṁsāraparimocanaṁ;Sabbadukkhakkhayaṁ maggaṁ,Sakkaccaṁ paṭipajjathā”ti.

Ratanacaṅkamanakaṇḍo niṭṭhito.