atha bhagavān anupūrveṇa vaiśālīm anuprāptaḥ || bhagavāṁ dāni vaiśālīye sābhyantarabāhirāye svastyayanaṁ karoti | svastyayanagāthāṁ bhāṣati ||
The Discourse on the Gems
namo ’stu buddhāya namo ’stu bodhaye
namo vimuktāya namo vimuktaye |
namo ’stu jñānasya namo ’stu jñānino
lokāgraśreṣṭhāya namo karotha ||
yānīha bhūtani samāgatāni
bhūmyāni vā yāni va antarīkṣe |
sarvāṇi vā āttamanāni bhūtvā
śṛṇvantu svastyayanaṁ jinena bhāṣitaṁ ||
imasmiṁ vā loke parasmiṁ vā punaḥ
svargeṣu vā yaṁ ratanaṁ praṇītaṁ |
na taṁ samaṁ asti tathāgatena
devātidevena narottamena |
imaṁ pi buddhe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā
+ + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + +
idaṁ pi dharme ratanaṁ praṇītaṁ |
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
yaṁ buddhaśreṣṭho parivarṇaye śuciṁ
yam āhu ānantariyaṁ samādhiṁ
samādhino tasya samo na vidyate |
idaṁ pi dharme ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
ye pudgalā aṣṭa sadā praśastā
catvāri etāni yugāni bhonti |
te dakṣiṇīyā sugatena uktāḥ
etāni dinnāni mahatphalāni |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
sarvaiva yasya darśanasaṁpadāyo
trayo sya dharmā jahitā bhavanti |
satkāyadṛṣṭīvicikitsitaṁ ca
śīlavrataṁ cāpi yat asti kiṁcit* |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
kiṁ cāpi śaikṣo prakaroti pāpaṁ
kāyena vācā yatha cetasāpi |
abhavyo so tasya nigūhanāya
abhavyatā dṛṣṭapatheṣu uktā |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
yathā indrakīlo pṛthivīsanniśrito syā
catūrbhi vātehi asaṁprakampi |
tathopamaṁ satpuruṣaṁ vademi
yo āryasatyāni sudeśitāni
gambhīra-arthāni avetya paśyati |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
ye āryasatyāni vibhāvayanti
gambhīraprajñena sudeśitāni |
kiṁ cāpi te bhonti bhṛśaṁ pramattā
na te bhavāṁ aṣṭa upādiyanti |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
ye yuktayogī manasā succhandasā
naiṣkramyiṇo gautamaśāsanasmiṁ |
te prāptiprāptā amṛtaṁ vigāhya
vimuktacittā nirvṛtiṁ bhuṁjamānā |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
kṣīṇaṁ purāṇaṁ navo nāsti saṁcayo
vimuktā āyatike bhavasmiṁ |
te kṣīṇabījā avirūḍhidharmā
nirvānti dhīrā yatha tailadīpā |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
agnir yathā prajvalito niṣīde
indhanakṣayā śāmyati vegajāto |
evaṁvidhaṁ dhyāyino buddhaputrāḥ
prajñāya rāgānuśayaṁ grahetvā
adarśanaṁ mṛtyurājasya yānti |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
grīṣmāṇamāse prathame caitrasmiṁ
vane pragulmā yatha puṣpitāgrā
vāteritā te surabhiṁ pravānti |
evaṁvidhaṁ dhyāyino buddhapūtrāḥ
śīlen’ upetā surabhiṁ pravānti |
idaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
yānīha bhūtāni samāgatāni
bhūmyāni vā yāni va antarīkṣe |
maitrīkarontu sada manuṣyakā prajā
divaṁ cā rātriṁ ca haranti vo baliṁ |
tasmād dhi taṁ rakṣatha apramattā
mātā va putraṁ anukampamānā |
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
vipaśyismiṁ viśvabhuvi krakucchande
bhāmakanakamunismiṁ kāśyape
mahāyaśe śākyamunismiṁ gautame |
etehi buddhehi maharddhikehi
yā devatā santi abhiprasannā |
vāḍhaṁ pi taṁ rakṣayantu ca karontu
svastyayanaṁ mānuṣikaprajāye |
tasmā hi taṁ rakṣatha apramattā
mātā va putraṁ anukampamānā |
[etaṁ pi saṁghe ratanaṁ praṇītaṁ]
etena satyena susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
yo dharmacakraṁ abhibhūya lokaṁ
pravartayati sarvabhūtanukampitaṁ |
etādṛśaṁ devamanuṣyaśreṣṭhaṁ
buddhaṁ namasyāmi susvasti bhotu |
dharmaṁ namasyāmi susvasti bhotu
saṁghaṁ namasyāmi susvasti bhotu
manuṣyato vā amanuṣyato vā ||
gośṛṅgīye buddhapramukhe bhikṣusaṁghe bhaktaṁ kṛtvā śālavanaṁ niryātitaṁ || lecchavīnām etad abhūṣī || pratibalo asmākam ekako bhagavantaṁ saśrāvakasaṁghaṁ yāvajjīvam upasthihituṁ cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārehi || api tu tathā kriyatu yathā mahājano puṇyena saṁyujyeyā || manuṣyataṇḍulo ohārīyatu || tehi manuṣyataṇḍulo ohārito paṁcaviṁśam uttaraṁ vā taṇḍulajātā || evaṁ tehi bhagavāṁ saśrāvakasaṁgho saptāham upasthito ||
śirimantaṁ maheśākhyaṁ varṇavantaṁ yaśasvinaṁ |
saṁbuddhaṁ paryupāsanti candraṁ tārāgaṇā yathā ||
pītālaṁkāravasanāḥ karṇikārā va puṣpitā |
saṁbuddhaṁ paryupāsanti ghanakeyūradhāriṇaḥ ||
haricandanaliptāṁgā kāśikottamadhāriṇaḥ |
+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +
tāṁ devasaṁghāṁ pariṣāṁ samāgatāṁ
śuciṁ sujātāṁ śatapuṇyalakṣaṇāṁ |
sarveṇa buddho abhibhoti tejasā
nakṣatrarājā iva tārakāṇāṁ ||
candro yathā vigatavalāhake nabhe
abhirocate tāragaṇāṁ prabhāṁkaro |
evaṁ h’ imāṁ kṣatriyabhūmipālāṁ
sarveṇa buddho abhibhoti tejasā ||
sūryo yathā prabhavati antarīkṣe
ādityamārgasmiṁ sthito virocati |
evaṁ h’ imāṁ kṣatriyabhūmipālāṁ
sarveṇa buddho abhibhoti tejasā ||
sūryo yathā pratapati antarīkṣe
ādityamārgasmiṁ sthito virocati |
evaṁ h’ imāṁ kṣatriyabhūmipālāṁ
sarveṇa buddho abhibhoti tejasā ||
padmaṁ yathā kokanadaṁ sujātaṁ
prabhāsitaṁ phullam upetagandhaṁ |
evaṁ p’ imāṁ kṣatriyabhūmipālāṁ
sarveṇa buddho abhibhoti tejasā ||
śakro yathā asuragaṇapramardako
sahasranetro tridaśābhirocate |
evaṁ imāṁ kṣatriyabhūmipālāṁ
sarveṇa buddho abhibhoti tejasā ||
brahmā yathā bhūtanukampi sarvāṁ
maruprabhāṁ abhirocati tejasā |
evaṁ imāṁ kṣatriyabhūmipālāṁ
sarveṇa buddho abhibhoti tejasā ||
daśāṁgupetaṁ pramuṁci śiriṁ śuciṁ
tataś ca buddhvā amṛtaprasādaṁ |
vines’ imāṁ kṣatriyabhūmipālāṁ
dharmaṁ imaṁ pāṇitale va darśaye ||
evam āyuṣmatā ānandena bhagavān abhistuto ||
bhagavāṁ vaiśālakānāṁ lecchavīnāṁ dharmayā kathayā saṁdarśayitvā samuttejayitvā saṁpraharṣayitvā bahūni ca prāṇiśatasahasrāṇi abhivineti || vaiśālakānāṁ lecchavīnāṁ tāvad dānaṁ deyadharmaṁ imāye anumodanāye ||
yathāpi te madhukarakā sametvā
nānāvidhāṁ kusumarasāṁ grahetvā |
tuṇḍehi pādehi ca saṁharitvā
+ + + + + + + + + + + + + + + ||
sāmagriye bhavati rasagandhayoso
taṁ saṁstṛtaṁ bhavati madhu praṇītaṁ |
varṇena gandhena rasen’ upetaṁ
bhaiṣajyabhakteṣu ca taṁ upeti ||
em’ eva grāme nigameṣu vā punaḥ
mahājano bhavati yahiṁ sa āgato |
saputradārā puruṣastriyo ca
kalyāṇakāryeṣu samānacchandā ||
samoharitvāna dadanti pānaṁ
saṁghasya bhaktāni karonti yāguṁ |
pānāni saṁyaksukhakhādanīyā
rasāṁ ca āryānumatāṁ dadanti ||
yathāprasādaṁ ca yathānubhāvaṁ
kalpaṁ bahuṁ cāpi samoharitvā |
punar punaḥ denti prasannacittā
samuccayaṁ gacchati puṇyarāśiḥ ||
abhivādanāṁjalikarmaṇo ca
pratyutthāna-m-āsanatāṁ tato ca |
vaiyāvṛtyaṁ dharmanumodanāṁ ca
mahājano prīto karoti puṇyaṁ ||
te dinnadānā kṛtapuṇyakarmakā
yenaiva vācātha samoharitva vā |
yainaiva ca karmasabhāgatāye
sarve pi te svargam upenti sthānaṁ ||
divyehi rūpehi samaṁgibhūtā
paricāriyanty apsarasāṁ gaṇehi |
prabhūtabhakṣā pravarānnapānā
vimānaśreṣṭhopagatā ramanti ||
yadā ca te enti manuṣyalokaṁ
sarve pi āḍhyakuleṣu jātā |
ṛddheṣu sphīteṣu mahādhaneṣu
prabhūtanārīnarasaṁkuleṣu ||
madhuṁ kṛtaṁ satpuruṣapraśastaṁ
sarvehi puṣpehi sukhāvahāya |
yaṁ kiṁcid artho manasā ca prārthitaḥ
sarvo sa ṛddhyeya yathāmano ca ||
sarvārthaṁ saṁgamya upetha nirvṛtiṁ
sasarvasaṁskārakileśasūdanāṁ |
saṁvarṇaye lokahito mahāprabhuḥ
saputradārā sahajñātibāndhavā ||
te dāni lecchavayo bhagavantam āhansuḥ || ayam asmākaṁ bhagavan udyānānāṁ mahā-udyānaṁ yad idaṁ mahāvanaṁ sakūṭāgāraśālaṁ | taṁ ca bhagavato saśrāvakasaṁghasya dema niryātema || bhagavāṁ dāni bhikṣūn āmantresi || tena hi bhikṣavo anujānāmi ārāmārthaṁ vihārārthaṁ kalpārthaṁ || bhagavāṁ dāni mahāvanāto cāpālaṁ cetiyaṁ āgataḥ || lecchavayo pṛcchanti || kahiṁ bhagavāṁ || bhikṣavo āhansuḥ || eṣa vāsiṣṭhāho bhagavāṁ mahāvanāto yena cāpālaṁ cetiyaṁ tenopasaṁkrānto divāvihārāya || te dāni lecchavayo āhansuḥ || dema bhagavato cāpālaṁ cetiyaṁ saśrāvakasaṁghasya niryātema || aparakāle lecchavikā mahāvanam āgatā bhagavato pādavandakā bhagavāṁ ca kṛtabhaktakṛtyo saptāmracetiyaṁ gato divāvihārāya || lecchavayo bhikṣūṇāṁ pṛcchanti || āryā kahiṁ bhagavān* || bhikṣū āhansuḥ || eṣa vāsiṣṭhāho bhagavāṁ kṛtabhaktakṛtyo yena saptāmracetiyaṁ ten’ upasaṁkrānto divāvihārāya || te dāni lecchavayo yena saptāmracetiyaṁ ten’ upasaṁkramitvā bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantam etad avocat* || dema bhagavaṁ saptāmracetiyaṁ bhagavato saśrāvakasaṁghasya niryātema || evaṁ bahuputracetiyaṁ gautamakaṁ cetiyaṁ kapinahyaṁ cetiyaṁ || bhūyo cāpi bhagavān kṛtyabhaktakṛtyo mahāvanāto yena markaṭahradatīraṁ cetiyan ten’ upasaṁkrānto divāvihārāya || lecchavayo āgatā mahāvanaṁ bhagavato pādavandakāḥ || bhikṣūṇāṁ pṛcchanti || āryā kahiṁ bhagavān* || bhikṣū āhansu || eṣa vāsiṣṭhāho bhagavāṁ kṛtabhaktakṛtyo yena markaṭahradatīraṁ ten’ upasaṁkrānto divāvihārāya || te dāni yena markaṭahradatīraṁ cetiyan ten’ upasaṁkramitvā bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantam etad uvāca || dema markaṭahradatīraṁ cetiyaṁ bhagavataḥ saśrāvakasaṁghasya niryātema || āmrapālīye bhagavataḥ saśrāvakasaṁghasya bhaktaṁ kṛtvā āmravanaṁ niryātitaṁ || bālikāye bhagavataḥ saśrāvakasaṁghasya bhaktaṁ kṛtvā bālikāchavī niryātitā ||
iti śrīmahāvastu-avadāne chatravastuṁ samāptaṁ ||
atha aparimitayaśadharmarājño
navavidhaśāsanadharmakośarakṣo |
bhavatu gaṇavaro cirasthitiko
śiripravaro acalo yathā sumerū ||
Saddharmatā 